ءبارى وزىمىزدەن. نيەتىمىزدەن. كوڭىلىمىز كەڭ جايلاۋ, بىراق جەمە-جەمگە كەلگەندە تىستەسىپ قالامىز. «ءوزىمىز الماساق المايىق, باسقالار السىن» دەگەن ۇستانىمىمىز بار. ايتپەسە, باسقادا بار نارسە بىزدە دە بار. ءدال ە.حەمينگۋەيدى قايتالاپ وقىپ جاتقان كەزدە «ەگەمەندەگى» باقتىگۇل ماحانبەتوۆا قارىنداسىمدى سۇحباتقا تارتقان «تۇڭعىش ادەبي اگەنتتىك» كوزىمە وتتاي باسىلدى (29 شىلدە 2016 ج.). ويى ۇتقىر, ەڭ باستىسى, بولاشاقتا نە ىستەۋ كەرەكتىگىن, بار مەن جوقتى باجايلاپ العا قويا بىلگەن.
تالانت جاعىنان ەشكىمنەن كەندە ەمەسپىز, تەك العا تارتقان اربانىڭ بەلورتادان اسقاندا تارتا الماي شەگىنشەكتەپ قالاتىنىن قايتەرسىڭ. بۇل – ءبىز ءۇشىن ۇلتتىق «ۇردىسكە» اينالعان زاڭدىلىق بولدى. ورتا ازيادا اۋەزوۆ پەن ايتماتوۆ بار, بىراق ءبىرتۇتاس ادەبيەتتە باسقالار وزا شاۋىپ, وزىندىگىن كورسەتەدى. حەمينگۋەيدى ابدەن ەجىكتەپ وقىدىق. ماسكەۋ ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ پروزا سەمينارىندا ءبارىن دە بۇگە-شىگەسىنە دەيىن تالداپ, تاپتىشتەدىك. ارينە, اركىمنىڭ الەمدىك پروبلەماسى بار, بىراق كوركەمدىگى جاعىنان العا تارتىپ, وزا شاۋىپ كەتكەن ەشكىمدى كورمەدىك. گابريەل ماركەس تە, جاپون حارۋكي مۋراكامي دە سولاي. ءبىزدىڭ م.ماعاۋين مەن ءا.كەكىلبايدىڭ, س.مۇراتبەكوۆ پەن د.يسابەكوۆتىڭ ايتار پروبلەماسى دا, شەبەرلىگى دە سولاردان ءبىر دە كەم ەمەس. ت.الىمقۇلوۆتىڭ «اقبوز اتى» بارىنەن العا وزىپ كەتتى, تەك اربامىز جارتى جولدا شاڭ قاۋىپ قالعانىنا سىرتتاي كوز سالىپ تۇرمىز. بۇل جاعىنا كەلگەندە ءوزىمىزدىڭ وزبەكتەن كوپ نارسە ۇيرەنسەك بولار ەدى, گرۋزين مەن ارمياننىڭ دا ۇلتتىق اۋىزبىرشىلىكتە تالانتقا كورسەتەر تاعىلىمى زور.
كوتەرىلىپ وتىرعان ماسەلە وتە ورىندى. ۇلتتىق اگەنتتىك قۇرىپ, وزىق دۇنيەلەردى دەر كەزىندە اۋدارىپ, الەمدىك دەڭگەيگە ۇلگى تۇتىپ ۇسىنىپ وتىرۋ – ۋاقىت تالابى. ادەبيەت وقىلادى, قازىر ناعىز ادەبي دۇنيەلەردىڭ وقىلىپ, باسقا الەمگە قاراي بەت بۇرار ءولىارا كەزەڭى. باسقاعا كەتىپ جاتقان مۇمكىندىكتى وزىمىزگە جۇمساساق قوي, شىركىن. تارتا الماي تۇرعان تەرتە ءتورت اياعىن تەڭ باسىپ كەتەر ەدى. باسقاعا كەتىپ جاتقان دەمەۋشىلىكتى قايران قازاق ءوزىنىڭ تولعاۋى توقسان قىزىل تىلىنە جۇمساسا, ۇلت كەمەسى العا جىلجىپ, ادەبيەتتىڭ ءتۇيىندى ءسوزى ايتىلار ەدى. دەمەۋشىلىك – بۇگىنگى كۇنگە ءتان قامقورلىق كورىنىسى. اقشانى بوسقا شاشپاي, بولاشاعىمىزعا جۇمساساق دەيمىز عوي. قازاقستانداعى «Bestseller KZ» ادەبي اگەنتتىگىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىنىڭ مىنا ءسوزى كوكەيگە قونىپ تۇر: «جالپى, ۇلتتىڭ ۇستىن-بولمىسىن كورسەتەتىن ادەبيەتىمىزدى وزگە تۇگىل وزىمىزگە ناسيحاتتاۋ جوقتىڭ قاسى جانە اۆتورلار ەڭبەگىنىڭ باعالانۋى وتە تومەن. قالاماقىدان كۇدەرلەرىن ۇزگەن جازۋشىلار جانايقايى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. قازاق قالامگەرلەرى شىعارمالارىنىڭ الەمگە تانىستىرىلۋى جاقسى بولسا, اۋدارىلعان شۇرايلى دۇنيەلەر قايدا؟». قايىقتىڭ تولقىننان وتەر كەزى كەلدى. ءبارى بىرىگىپ, قايىقتى دا, كەمەنى دە قول بۇلعاپ قارسى الىپ, قوشەمەتتەپ شىعارىپ سالۋىمىز كەرەك. بۇعان ءبىزدىڭ ادەبيەتتىڭ قاۋقارى جەتەدى.
ادەبيەتتى ناسيحاتتاۋ – بۇگىنگى وزەكتى ماسەلە. قازىر ءبىر ءۇردىس قالىپتاستى, كوگىلدىر ەكراندى اشىپ قالساڭ, ءۇش ادامنىڭ باسىن قوسقان ءانشى – انسامبل, وعان قۇشىرلانا قول سوققان توبىر. ونەر كەرەك-اق, وۋ, قاراسوزدىڭ كۇنى ءوتىپ بارادى عوي. كىتاپحانالارعا كوپ جۇرت باس سۇقپايدى, ءبىز وزىمىزدە باردى جان-ءتانىمىزدى سالىپ, ساقتاپ قالاتىن كۇن تۋدى. مىنا قايسار قىز وسىنداي كەزەڭدە, ءتىپتى, ايتۋلى تۋىندىلاردى اۋدارىپ, الەمدىك دەڭگەيدە «ۇستاپ قالۋىمىز» كەرەكتىگىن پروبلەما عىپ العا قويىپ وتىر.
باياعىدا, كوكپ XXIII سەزىنىڭ مىنبەسىنەن ءسوز العان ميحايل شولوحوۆقا قاراپ, باس حاتشى ل.ي.برەجنەۆتىڭ قارقىلداپ ك ۇلىپ, قول شاپالاقتاعانى ەسىمىزدە. «مى پيشەم وت ۆسەگو سەردتسا, نو سەردتسە پرينادلەجيت پارتي» دەگەن قالامگەر ءسوزىنىڭ ار جاعىندا ءالى دە ايتىلماعان شىندىق تۇردى. سونىمەن بىرگە, «پەرەۆودچيكي – پوچتوۆىە پروۆودنيكي پروسۆەششەنيا» دەگەن چەحوۆ ءسوزى دە ويعا ورالادى. ويتكەنى, بۇل كۇندە اۋدارما – اتقا جەگىلگەن جولسەرىكتەر ەكەندىگى ءومىردىڭ دە, ادەبيەتتىڭ دە اقيقاتى. جولدى دا, پىراقتى دا ءبىز وڭ پايدالانىپ, جول ۇستىندە ءجونىمىزدى تاپساق قوي, شىركىن.
قالامداس قارىنداستى قۇپتايمىن. قازاق ادەبيەتىندە, قازاق پروزاسىندا بۇگىنگى كۇن ماسەلەسىن قوزعاعان دۇنيەلەر از ەمەس. قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ پروزا كەڭەسى وسى كوكەيكەستى ماسەلە بويىنشا ءماجىلىس وتكىزىپ, ەل-جۇرتتىڭ نازارىن اۋدارۋى كەرەك. تۇڭعىش ادەبي اگەنتتىكتىڭ وزىندىك ءىس-جوسپارى جۇزەگە اسىپ, ۇلكەن-كىشى, ەل زيالىلارى قۇلاق ءتۇرىپ, حالىق قالاۋلىلارى دا اتسالىسىپ, باس-كوز بولعانى ءجون.
جۇرت الىپ جاتقان نوبەل بىزگە دە جات ەمەس. تەك نيەتىمىز وڭ بولسىن. «ەگەمەننىڭ» باستاماسىن قۇپتايمىز. شولوحوۆ كۇدىكتەنە قاراعانداي, قازىر جالعىز پارتياعا باعىناتىن زامان ەمەس. تاۋەلسىزدىك تۋىن جاي جەلبىرەتىپ وتىرعان جوقپىز. بىزدە ءبارى بار.
الەۋەت تە, ادەبيەت تە بار. اۋەزوۆ پەن ايتماتوۆ شىققان توپىراقتان ءبارى شىعادى, تەك اربانىڭ ءتورت دوڭعالاعى تەڭ بولسىن.
قۋاندىق تۇمەنباي,
جازۋشى, حالىقارالىق الاش
جانە «استانا – بايتەرەك»
سىيلىقتارىنىڭ لاۋرەاتى